Denizcilik Atıkları Uygulaması (DAU) 2026/12 Sayılı Genelge ile Neler Değişti?

Genelge Neyi Değiştiriyor?

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na bağlı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü, gemi ve yat atıklarının bildirim ve teslim sürecini yürüten Denizcilik Atıkları Uygulaması'na (DAU) ilişkin usul ve esasları 09.09.2026 tarihli ve 2026/12 sayılı Genelge ile yeniden düzenledi. Bu genelge, dört yıldır yürürlükte olan 10.09.2022 tarihli ve 2022/14 sayılı Genelge'nin yerini alıyor.

Dayandığı Mevzuat

DAU tek başına bir düzenleme değil, kademeli bir mevzuat yapısının uygulama aracı:

• 2872 sayılı Çevre Kanunu — gemi kaynaklı deniz kirliliğinin önlenmesine ilişkin temel yükümlülükleri ve idari yaptırımların dayanağını oluşturur.
• Gemilerden Atık Alınması ve Atıkların Kontrolü Yönetmeliği — MARPOL 73/78 Uluslararası Sözleşmesi ile uyumlu hazırlanmıştır; Madde 10 atık teslim yükümlülüğünü, Madde 28 ise aykırılık halinde uygulanacak idari/cezai hükümleri düzenler.
• DAU Genelgesi — yukarıdaki yönetmeliğin öngördüğü bildirim ve takip süreçlerinin Liman Tek Pencere Sistemi (LTP) ve Mavi Kart Sistemi (MKS) üzerinden dijital olarak nasıl yürütüleceğini somutlaştırır.

Madde 6(3)'te Dört Değişiklik

1. Kapsam netleştirildi. Mavi Kart Sistemi'ne (MKS) tabi gemiler için madde metnine "deniz yetki alanları içerisinde seyir halinde bulundukları süre zarfında" ifadesi eklendi; önceki metindeki belirsizlik giderildi.
2. %80 doluluk oranı öncelikli kriter oldu. Atık tankı doluluk oranı %80'e ulaşan bir gemi, süre sınırlamalarından bağımsız olarak en yakın atık kabul tesisine veya atık alma gemisine teslim yapmakla yükümlü. Süre ve doluluk kriterleri çakıştığında artık doluluk oranı belirleyici.
3. %80'in altındaki durumlar için süreler uzatıldı. 12 kişiden az taşıma kapasiteli gemilerde süre 15 günden 20 güne, 12 kişi ve üzeri kapasiteli gemilerde 10 günden 15 güne çıkarıldı.
4. Sefer öncesi atık verme zorunluluğu kaldırıldı. Önceki genelgede yer alan, 10 gün içinde yeniden sefere çıkacak 12+ kişi kapasiteli gemilerin atığını sefer öncesi teslim etme zorunluluğu tamamen kaldırıldı.

Kimler Kapsıyor?

Yükümlülükler iki ayrı rejimde işliyor:

• GATS (Gemi Atık Takip Sistemi): 150 GRT ve üzeri petrol tankerleri ile 400 GRT ve üzeri diğer gemiler. Atık bildirimi, gemi acenteleri tarafından LTP üzerinden, limana varıştan en az 24 saat önce yapılır.
• MKS (Mavi Kart Sistemi): Balıkçı, sportif ve gezi amaçlı kullanılan tekneler — yatlar bu kapsamda. Kaptan, donatan veya acente, tekneyi kıyı tesisleri aracılığıyla sisteme kaydettirmekle yükümlü; Türk karasularına ilk kez giren yabancı bayraklı tekneler için bu kayıt, seyir izin belgesi işlemleriyle birlikte yapılır.

Yat Sahipleri ve İşletmecileri İçin Pratik Sonuçlar

• Mavi Kart kayıtlarında atık tankı doluluk oranının takibi artık daha kritik — %80 eşiğine yaklaşan teknelerde atık teslimini önceden planlamak gerekir.
• Süre uzatımları operasyonel esneklik sağlasa da, doluluk oranı beyanının doğru ve güncel tutulması denetimlerde belirleyici olacaktır.
• Yönetmeliğin 28. maddesi uyarınca DAU yükümlülüklerine aykırılık, 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında idari para cezasına konu olabilir; güncel ceza tarifesi için ilgili yıl duyurularının kontrol edilmesi önerilir.

Özetle